Οδηγός ακρόασης
Flamenco palos για αρχάριους
Soleá, seguiriya, bulería και tangos με απλά λόγια: τι είναι ένα palo, πώς λειτουργεί ο δωδεκάσημος ρυθμός και τι να προσέξετε σε μια παράσταση μίας ώρας.
Κλείστε την παράσταση φλαμένκο σας ↗Τι είναι ένα palo
Ένα palo είναι ένα στυλ flamenco. Σύμφωνα με τη Wikipedia, υπάρχουν περισσότερα από πενήντα, ομαδοποιημένα κατά ρυθμό, κλίμακα, ακολουθία συγχορδιών, μορφή στροφής και τόπο προέλευσης. Καθένα έχει τη δική του διάθεση: κάποια είναι επίσημα, κάποια παιχνιδιάρικα, και μερικά ανήκουν σε συγκεκριμένες στιγμές όπως η Μεγάλη Εβδομάδα. Δεν χρειάζεται να τα μάθετε πριν πάτε. Αρκεί να γνωρίζετε τρία ή τέσσερα ονόματα για να μετατραπεί ένας θόρυβος σε κάτι που μπορείτε να ακολουθήσετε.
Ο ρυθμός πίσω από όλα
Το compás είναι ο ρυθμικός κύκλος ενός palo, που συχνά σηματοδοτείται με παλαμάκια ή χτυπήματα της κιθάρας. Το flamenco χρησιμοποιεί δυαδικά και τριαδικά μέτρα και έναν χαρακτηριστικό δωδεκάσημο κύκλο. Τα Soleá, seguiriya και bulería τοποθετούν each τους τόνους διαφορετικά μέσα σε αυτούς τους δώδεκα χτύπους. Οι σημειώσεις του θεάτρου προσθέτουν ότι τα tangos κινούνται σε τέσσερις. Οι καλλιτέχνες κρατούν τον ρυθμό ακούγοντάς τον, όχι μετρώντας δυνατά, και είναι η κόλλα που κρατά μαζί τραγουδιστή, χορευτή και κιθαρίστα.
Soleá: το αργό
Η soleá είναι ένα από τα βασικά palos και συνήθως τραγουδιέται με μία κιθάρα. Οι στίχοι της είναι γενικά σοβαροί: εσωτερικός πόνος, μνήμη, μερικές φορές ειρωνεία. Σύμφωνα με τη Wikipedia, η προέλευσή της είναι άγνωστη, αλλά τα στυλ της ομαδοποιούνται κατά τόπο, μεταξύ τους Triana, Utrera, Jerez, Cádiz και Lebrija. Οι σημειώσεις του θεάτρου την περιγράφουν ως το palo που εκφράζει καλύτερα το πνεύμα της Σεβίλλης, και την Triana ως την καρδιά του.
Seguiriya: το σκοτεινό
Η seguiriya είναι παλαιότερη από τη soleá, και η απελπισία είναι πιο χαρακτηριστική γι' αυτήν. Αν πέσει σιωπή και το τραγούδι γίνει ωμό, μπορεί να είναι αυτό το palo, ή η soleá. Η Wikipedia τοποθετεί και τα δύο, μαζί με τη bulería, ανάμεσα στα palos που βασίζονται στον δωδεκάσημο κύκλο. Μπορεί να ακούσετε τον όρο cante jondo, που σημαίνει βαθύ τραγούδι: το σοβαρό άκρο του flamenco, σε αντίθεση με το cante chico, το πιο ελαφρύ άκρο.
Bulería: το γιορτινό
Η Wikipedia αποκαλεί τη bulería το εμβληματικό palo του flamenco. Είναι γρήγορη και παιχνιδιάρικη και αφήνει χώρο για αυτοσχεδιασμό. Οι σημειώσεις του θεάτρου την περιγράφουν ως ένα palo που προσκαλεί jaleo, επιφωνήματα ενθάρρυνσης από όσους βρίσκονται γύρω από τον χορευτή. Συνδέεται περισσότερο με τη Jerez, αν και οι ίδιες σημειώσεις λένε ότι η Σεβίλλη έχει τη δική της ζωηρή εκδοχή.
Βαθύ τραγούδι και ελαφρύ τραγούδι
Η Wikipedia λέει ότι τα palos χωρίζονται παραδοσιακά σε τρεις ομάδες: cante jondo, το σοβαρό άκρο, cante chico, το ελαφρύτερο άκρο, και cante intermedio, που δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Οι ετικέτες είναι χαλαρές και οι καλλιτέχνες διαφωνούν για το πού ανήκει κάθε palo. Ωστόσο, βοηθούν όταν ακούς μια απότομη αλλαγή στη διάθεση. Μια παράσταση που περνά από ένα βαρύ palo σε ένα γρήγορο κινείται ανάμεσα σε αυτούς τους πόλους, και οι κραυγές του χορευτή και οι αλλαγές της κιθάρας σηματοδοτούν πού γίνεται η στροφή.
Τι κάνει η κιθάρα
Η UNESCO λέει ότι η κιθάρα, toque, έχει ξεπεράσει προ πολλού τον ρόλο της συνοδείας. Η Wikipedia καταγράφει τις falsetas, σύντομα κιθαριστικά ιντερμέδια, ανάμεσα στα δομικά στοιχεία του flamenco, μαζί με τα παλαμάκια, το footwork και τον αυτοσχεδιασμό. Στην πράξη, ο κιθαρίστας ακολουθεί τον τραγουδιστή, παρουσιάζει τον χορευτή και μερικές φορές βγαίνει μπροστά μόνος. Θα ακούσεις τη διαφορά ανάμεσα σε αυτούς τους ρόλους στα πρώτα λίγα λεπτά, και η κιθάρα είναι συχνά αυτή που σου λέει ποιο palo ξεκινά.
Tangos και τα υπόλοιπα
Τα flamenco tangos χρησιμοποιούν δομή τεσσάρων χρόνων. Η ευρύτερη οικογένεια περιλαμβάνει επίσης fandangos, malagueñas, peteneras, rondeñas, tarantos, tientos και verdiales, μαζί με τη saeta, ένα τραγουδιστό προσευχητικό τραγούδι για τη Μεγάλη Εβδομάδα χωρίς συνοδεία. Σε μια παράσταση μίας ώρας θα ακούσεις μόνο λίγα. Άφησε τις κραυγές του χορευτή και τις αλλαγές της κιθάρας να σου πουν πότε τελειώνει το ένα και αρχίζει το επόμενο.
Ακούγοντας σε τρία βήματα
Μπορείς να παρακολουθήσεις μια παράσταση με τρεις συνήθειες. Πρώτον, βρες το μοτίβο των παλαμακιών, γιατί τα palmas κρατούν τον ρυθμό. Δεύτερον, άκου τη φωνή, που σηματοδοτεί τη διάθεση: αργή και βαριά, ή γρήγορη και παιχνιδιάρικη. Τρίτον, παρακολούθησε τον χορευτή για κραυγές, σύντομα σήματα που λένε στους άλλους ότι έρχεται αλλαγή και, στο τέλος μιας φράσης, ένα remate που την κλείνει. Οι σημειώσεις του θεάτρου περιγράφουν αυτή την ανταλλαγή ως την κοινή γλώσσα των καλλιτεχνών, χτισμένη πάνω σε χρόνια ακρόασης.
Πηγές